برو به محتوای اصلی
مرکز اطلاعات

مستند کردن تجربه‌ها در زمان خاموشی اینترنت

ایوون انگ و آرول پراکاش, WITNESS

در ژوئن ۲۰۱۹، در حالی که بحران انسانی و نقض گسترده حقوق بشر در میانمار (برمه) ادامه داشت، وزارت ترابری و ارتباطات این کشور به شرکت‌های مخابراتی دستور داد تا خدمات اینترنت موبایل خود را در دو ایالت هم‌جوار «راخین» و «چین» در این کشور کاملا قطع کنند. توجیه آن‌ها «فعالیت‌های غیرقانونی و آسیب رساندن به صلح» در این منطقه بود و دولت میانمار مدعی شد که این اقدام را «به نفع و مصلحت مردم» انجام داده است. واقعیت این است که قطع اینترنت موبایل، دسترسی بیش از یک میلیون نفر از ساکنان این دو ایالت را به اطلاعات و امکانات ارتباطی قطع کرد و در روند امدادرسانی‌های انسانی هم اختلالات جدی پدید آورد. همان‌طور که متیو اسمیث از سازمان «فورتیفای رایتس» (Fortify Rights) گفته است: «خاموشی اینترنت در شرایطی رخ داد که نسل‌کشی [مسلمانان] روهینگیا و جنایات جنگی علیه ساکنان ایالت راخین ادامه داشت و حتی اگر قرار بود چنین اقدامی ستیزه‌جویان مسلح را هدف قرار دهد، اقدامی بسیار نامتناسب بود.»

در سپتامبر ۲۰۱۹ قطعی اینترنت تا اندازه‌ای برای پنج شهر رفع شد اما همچنان در بسیاری نقاط دیگر ادامه دارد. در طول همان ماه سپتامبر، در بنگلادش که بسیاری از مسلمانان روهینگیا به آن‌جا پناه برده‌اند، مقام‌های مسئول دستور دادند که اپراتورهای تلفن همراه، خدمات ۳جی و ۴جی را در کمپ‌های پناه‌جویان روهینگیا قطع کنند و فروش سیم‌کارت به آن‌ها را متوقف کنند. حالا هم که وارد سال ۲۰۲۰ شده‌ایم، همچنان ارتباط چهار شهر در ایالت راخین با دنیای بیرون قطع است و اعمال محدودیت بنگلادش در خدمات‌رسانی تلفن همراه به کمپ‌های پناه‌جویان روهینگیا همچنان ادامه دارد.

مستند کردن تجربه‌ها در زمان خاموشی اینترنت

قطعی اینترنت در سراسر جهان رو به افزایش است. بنا بر کمپین #KeepItOn که از سوی بنیاد AccessNow (از سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در زمینه حقوق دیجیتال و آزادی اطلاعات) آغاز شد، در فاصله ماه‌های ژانویه تا ژوئیه ۲۰۱۹، تعداد خاموشی‌های عمدی اینترنت در جهان به ۱۲۸ مورد رسید. در مقایسه، در کل سال ۲۰۱۸ این رقم ۱۹۶ مورد بود. در سال ۲۰۱۷ جهان شاهد ۱۰۶ مورد قطعی اینترنت بود و در سال ۲۰۱۶ فقط ۷۵ مورد. دولت‌ها در سرتاسر جهان، با همکاری شرکت‌های مخابراتی و ارتباطی، به‌طور فزاینده‌ای از خاموشی اینترنت به عنوان استراتژی موثری برای سرکوب گروه‌های اجتماعی، پیش‌گیری از سازمان‌دهی اجتماعات و ممانعت از مستندسازی و انتشار خبرهای مرتبط با نقض گسترده حقوق بشر، بهره می‌گیرند.

نقل قول:

«قطع اینترنت و نقض حقوق بشر، دست در دست یکدیگر در حرکت‌اند.»

برهان تایه، Access Now

خاموشی اینترنت می‌تواند به شکل‌های مختلفی انجام شود. گاهی پلتفرم‌ها و وب‌سایت‌های مشخصی هدف قرار می‌گیرند و دسترسی به آن‌ها مسدود می‌شود، گاهی اینترنت موبایل به کلی قطع می‌شود، گاهی گلوگاه‌های پهنای باند را می‌بندند و در مواردی هم کل اینترنت از دسترس همه خارج می‌شود. انواع خاموشی اینترنت با هدف ایجاد اختلال در توانایی برقراری ارتباط میان شهروندان و پرده برداشتن از موارد نقض حقوق بشر انجام می‌شوند. اغلب خاموشی‌های اینترنت هنگام برگزاری اعتراضات، انتخابات و دوره‌های بی‌ثباتی سیاسی رخ می‌دهند و در بسیاری از موارد با تشدید سرکوب و حملات نظامی و خشونت‌های گسترده همراه می‌شوند. اگرچه دولت‌ها ممکن است به نام «امنیت عمومی» یا دلایل دیگر تلاش کنند قطعی و خاموشی اینترنت را توجیه کنند، اما آشکار است که این خاموشی‌ها همواره در شرایطی رخ می‌دهند که دولت‌ها از این‌که کنترل مردم، اطلاعات یا روایت‌های سیاسی را از دست بدهند به شدت ترسیده‌اند. خاموشی اینترنت، مصداق بارز نقض حقوق بشر است، زندگی مردم را به شدت مختل می‌‌کند و به اقتصاد جهانی هم آسیب‌های جدی وارد می‌کند.

app-specific.018.jpeg

مستند کردن موارد نقض حقوق بشر در زمان خاموشی اینترنت، بسیار مهم است. حتی اگر نتوان اطلاعات را در همان لحظه به اشتراک گذاشت، مستند کردن آن‌ها می‌تواند راهی برای حراست از صداهایی باشد که مسئولان سعی در سرکوب و ساکت کردن‌شان دارند. با ثبت شواهد نقض حقوق بشر، همچنین می‌توان در آینده مقام‌های مسئول را وادار به پاسخ‌گویی کرد. البته در شرایط سرکوب و با موانع فنی ایجاد شده بر اثر قطعی اینترنت، مستند کردن موارد نقض حقوق بشر و نگه‌داری از مستندات به صورت امن، دشوارتر و خطرناک‌تر است. کنشگران و فعالان چگونه می‌توانند از تصاویر و ویدئوهایی که در زمان خاموشی اینترنت تهیه کرده‌اند، به شیوه‌های امن‌تری محافظت کنند و حتی به صورت‌ آفلاین آن‌ها را با یک‌دیگر ‌هم‌رسان کنند؟

در این مجموعه، راهکارهای لازم را ارائه خواهیم کرد.

در نتیجه همکاری با کنشگرانی که شرایط خاموشی اینترنت را تجربه کرده‌اند، به راهکارها و رویکردهای موثری برای ثبت و نگهداری ویدئویی رویدادها در زمان قطعی اینترنت رسیده‌ایم که در این مجموعه با شما به اشتراک خواهیم گذاشت. ما این راهکارها را برای دستگاه‌های مبتنی بر اندروید نوشته‌ایم، اما روی آی‌فون هم قابل اجرا خواهند بود.

برخی از این استراتژی‌ها مستلزم این است که از پیش برنامه‌ریزی کنید (و در اغلب موارد دسترسی به اینترنت لازم دارد)، بنابراین مرور و تمرین آنها پیش از گرفتار شدن در شرایط قطعی اینترنت، حتما ایده خوبی است. یک کپی از این راهنماها را جایی ذخیره کنید تا در مواقع لازم بتوانید بدون نیاز به اینترنت هم به آن‌ها رجوع کنید یا با دیگران به اشتراک بگذارید. نکته آخر این‌که تمرین این تکنیک‌ها و روش‌ها را در برنامه کاری روزانه خود بگنجانید تا وقتی در شرایط بحرانی قرار می‌گیرید، انجام دادن آن‌ها برای‌تان تبدیل به عادت شده باشد.

تصویر: برگرفته از جعبه ابزار تصویری #KeepItOn


نکته پایانی: این راهکارها به شما کمک می‌کنند که حتی در زمان قطعی اینترنت هم بتوانید به مستندسازی ادامه دهید اما می‌خواهیم تاکید کنیم که راه‌حل نهایی، بازیابی دسترسی به اینترنت و دفاع جانانه از حق مردم برای ثبت و ضبط رویدادها، آزادی بیان و اطلاعات و آزادی تجمعات است. خوش‌بختانه جنبشی جهانی با محوریت سازمان‌هایی نظیر «نت‌بلاکس» (NetBlocks) و Access Now و بسیاری سازمان‌های دیگر به راه افتاده که فعالانه خاموشی‌های اینترنت و اختلالات ارتباطی و اطلاعاتی‌ را تحت نظر دارند. کنشگران در سراسر جهان دراتحادی استراتژیک آماده دادخواهی علیه خاموشی اینترنت‌اند. ما با همه کسانی که برای تامین حقوق بشر می‌کوشند، اعلام همبستگی می‌کنیم.